โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) อาการ สาเหตุ วิธีสังเกต และการรักษา
รู้จักโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) สาเหตุ อาการเตือน วิธีสังเกตด้วยหลัก FAST การรักษา การป้องกัน และการดูแลผู้ป่วย พร้อมคำแนะนำเมื่อจำเป็นต้องไปโรงพยาบาล
โรคหลอดเลือดสมอง คืออะไร?
โรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke คือภาวะที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ทำให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและเริ่มเสียหายภายในเวลาเพียงไม่กี่นาที หากไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว อาจเกิดความพิการถาวร หรือเสียชีวิตได้
โรคนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในผู้สูงอายุเท่านั้น แต่ยังสามารถพบได้ในวัยทำงาน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือสูบบุหรี่
โรคหลอดเลือดสมองมีกี่ประเภท?
- หลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (Ischemic Stroke)
- พบมากที่สุดประมาณ 80-85% เกิดจากลิ่มเลือดหรือไขมันอุดตันหลอดเลือด ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่ได้
- หลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke)
- เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตก เลือดออกในสมอง มักสัมพันธ์กับความดันโลหิตสูง หรือความผิดปกติของหลอดเลือด
สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง
วิธีจำง่ายที่สุดคือหลัก FAST
F – Face (หน้าเบี้ยว)
- มุมปากตก
- ยิ้มแล้วหน้าไม่เท่ากัน
A – Arm (แขนอ่อนแรง)
- ยกแขนสองข้างไม่เท่ากัน
- แขนหรือขาชา
S – Speech (พูดผิดปกติ)
- พูดไม่ชัด
- พูดไม่ได้
- ฟังไม่เข้าใจ
T – Time (รีบไปโรงพยาบาลทันที)
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่ง อย่ารอดูอาการ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะทุกนาทีมีผลต่อการรักษา
อาการอื่นที่อาจพบ
- ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
- เวียนศีรษะ เดินเซ
- ตามัวหรือมองไม่เห็นข้างหนึ่ง
- ชาครึ่งซีก
- กลืนลำบาก
- หมดสติ
ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมอง?
ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้ควรดูแลสุขภาพอย่างใกล้ชิด
- อายุ 55 ปีขึ้นไป
- ความดันโลหิตสูง
- เบาหวาน
- ไขมันในเลือดสูง
- โรคหัวใจ
- สูบบุหรี่
- ดื่มแอลกอฮอล์มาก
- น้ำหนักเกิน
- ไม่ออกกำลังกาย
- มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง
หากสงสัยว่าเป็น Stroke ต้องทำอย่างไร?
สิ่งที่ควรทำ
✅ โทรขอความช่วยเหลือหรือรีบนำส่งโรงพยาบาล
✅ จดเวลาที่เริ่มมีอาการ
✅ ให้ผู้ป่วยนอนตะแคง หากมีอาเจียน
✅ คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
สิ่งที่ไม่ควรทำ
❌ อย่าให้รับประทานอาหาร
❌ อย่าให้ดื่มน้ำ
❌ อย่าให้รับประทานยาเอง โดยเฉพาะยาแอสไพริน หากยังไม่ทราบว่าเป็นหลอดเลือดตีบหรือแตก
❌ อย่ารอดูอาการ
โรคหลอดเลือดสมองรักษาได้หรือไม่
หากเป็นหลอดเลือดสมองตีบ ผู้ป่วยบางรายสามารถได้รับยาละลายลิ่มเลือด หรือการรักษาโดยนำลิ่มเลือดออก หากมาถึงโรงพยาบาลภายในเวลาที่เหมาะสม
ยิ่งรักษาเร็ว สมองยิ่งเสียหายน้อย และมีโอกาสกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ
วิธีป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง
- ควบคุมความดันโลหิต
- ควบคุมระดับน้ำตาล
- ลดไขมันในเลือด
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- งดสูบบุหรี่
- จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
- ตรวจสุขภาพประจำปี
- รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง
ผู้สูงอายุที่เสี่ยง Stroke ควรมีคนไปโรงพยาบาลด้วย
ผู้สูงอายุหลายคนต้องไปพบแพทย์เพื่อติดตามอาการ ตรวจเลือด ตรวจสมอง หรือทำกายภาพฟื้นฟูหลังเป็นโรคหลอดเลือดสมอง แต่หลายครั้งลูกหลานไม่สามารถลางานไปด้วยได้
การมีผู้ดูแลคอยพาไปโรงพยาบาล ช่วยประสานงาน รับฟังคำอธิบายจากแพทย์ และดูแลระหว่างการเดินทาง จะช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างราบรื่นและลดความกังวลของทั้งผู้ป่วยและครอบครัว
AUNJAI MATE ผู้ช่วยพาไปโรงพยาบาลอย่างใกล้ชิด
หากคุณหรือคนในครอบครัวมีนัดตรวจ ติดตามอาการ หรือทำกายภาพหลังโรคหลอดเลือดสมอง AUNJAI MATE พร้อมดูแลตลอดการเดินทาง
🚗 รับ-ส่งถึงโรงพยาบาล
🤝 ดูแลตั้งแต่ลงทะเบียนจนพบแพทย์
📋 ช่วยประสานงานและติดต่อแผนกต่าง ๆ
💙 ส่งกลับบ้านอย่างปลอดภัย
เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ ผู้ป่วยพักฟื้นหลัง Stroke และครอบครัวที่ไม่สะดวกพาไปโรงพยาบาลด้วยตนเอง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
โรคหลอดเลือดสมองหายขาดได้ไหม?
หากรักษาได้เร็ว ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถฟื้นตัวได้ดี แต่บางรายอาจมีอาการอ่อนแรงหรือความบกพร่องหลงเหลือ จึงควรทำกายภาพบำบัดและติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่อง
โรคหลอดเลือดสมองเกิดซ้ำได้หรือไม่?
ได้ หากไม่ควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือหยุดยาด้วยตนเอง
หากอาการดีขึ้นเอง ยังต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่?
ควรไปทันที เพราะอาจเป็นภาวะเตือนก่อนเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (TIA) ซึ่งเป็นสัญญาณว่ามีความเสี่ยงสูงที่จะเกิด Stroke ในเวลาอันใกล้