โรคอัลไซเมอร์ คืออะไร? อาการ สาเหตุ วิธีดูแลผู้ป่วย
รู้จักโรคอัลไซเมอร์ อาการระยะแรก สาเหตุ การวินิจฉัย วิธีดูแลผู้ป่วยและการพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์อย่างปลอดภัย พร้อมคำแนะนำสำหรับผู้ดูแล
เมื่อผู้สูงอายุเริ่มลืมเรื่องเดิมซ้ำ ๆ วางของแล้วหาไม่เจอ หรือจำชื่อคนใกล้ตัวไม่ได้ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียง “ความหลงลืมตามวัย” แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ โรคอัลไซเมอร์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะสมองเสื่อม
การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะแรกและเข้ารับการตรวจวินิจฉัย จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาและวางแผนการดูแลได้เหมาะสม ส่งผลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
โรคอัลไซเมอร์ คืออะไร
โรคอัลไซเมอร์ เป็นโรคที่เกิดจากการเสื่อมของเซลล์สมองอย่างต่อเนื่อง ทำให้ความจำ ความคิด การใช้เหตุผล ภาษา และการใช้ชีวิตประจำวันค่อย ๆ ลดลง
แม้ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่การรักษาตั้งแต่ระยะแรกสามารถช่วยชะลอการดำเนินของโรค ลดความรุนแรงของอาการ และช่วยให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกตินานขึ้น
สาเหตุของโรคอัลไซเมอร์
สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด แต่พบว่ามีหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่
- อายุที่เพิ่มขึ้น
- พันธุกรรมในบางครอบครัว
- ความดันโลหิตสูง
- เบาหวาน
- ไขมันในเลือดสูง
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
- สูบบุหรี่
- ไม่ออกกำลังกาย
- นอนหลับไม่เพียงพอ
- การได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะรุนแรงในอดีต
อาการของโรคอัลไซเมอร์
ระยะเริ่มต้น
- ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น
- ถามคำถามเดิมหลายครั้ง
- ลืมวัน เวลา หรือสถานที่
- วางของผิดที่บ่อย
- ลืมนัดหมาย
- เริ่มมีปัญหาในการวางแผน
หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นเพียง “แก่แล้วก็ลืมเป็นธรรมดา” จึงทำให้ผู้ป่วยไม่ได้รับการตรวจตั้งแต่ระยะแรก
ระยะปานกลาง
- จำคนรู้จักได้ยากขึ้น
- หลงทางแม้อยู่ในสถานที่คุ้นเคย
- พูดซ้ำ
- อารมณ์แปรปรวน
- ต้องมีคนช่วยดูแลเรื่องการเงิน การกินยา และกิจวัตรประจำวัน
ระยะรุนแรง
- จำคนในครอบครัวไม่ได้
- สื่อสารลำบาก
- เดินลำบาก
- กลืนอาหารลำบาก
- ต้องได้รับการดูแลตลอด 24 ชั่วโมง
ความหลงลืมแบบปกติ กับ อัลไซเมอร์ต่างกันอย่างไร
ความหลงลืมตามวัย
ลืมเป็นบางครั้ง
นึกออกภายหลัง
ใช้ชีวิตได้ตามปกติ
ไม่หลงทาง
ตัดสินใจได้ดี
โรคอัลไซเมอร์
ลืมบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ
นึกไม่ออกเลย
เริ่มกระทบการใช้ชีวิต
หลงทางในที่คุ้นเคย
การตัดสินใจแย่ลง
เมื่อไรควรไปพบแพทย์
ควรรีบพบแพทย์หากผู้สูงอายุมีอาการดังต่อไปนี้
- ความจำแย่ลงต่อเนื่อง
- ลืมเหตุการณ์สำคัญ
- ทำกิจวัตรเดิมไม่ได้
- สับสนเรื่องเวลาและสถานที่
- บุคลิกเปลี่ยนไปมาก
- หลงทาง
- ญาติเริ่มต้องช่วยดูแลมากขึ้น
แพทย์อาจซักประวัติ ตรวจร่างกาย ประเมินความจำ ตรวจเลือด หรือส่งตรวจภาพสมองเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
วิธีดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์
การดูแลผู้ป่วยควรเน้นทั้งด้านร่างกายและจิตใจ
- พูดคุยด้วยน้ำเสียงสงบ
- จัดบ้านให้ปลอดภัย
- เก็บของมีคมและยาที่อันตราย
- ทำกิจวัตรประจำวันให้สม่ำเสมอ
- ส่งเสริมการออกกำลังกายเบา ๆ
- ฝึกสมอง เช่น อ่านหนังสือ เล่นเกมฝึกความจำ หรือทำกิจกรรมที่ชอบ
- พาผู้ป่วยมาตรวจตามนัดสม่ำเสมอ
- ดูแลการรับประทานยาอย่างเคร่งครัด
ป้องกันโรคอัลไซเมอร์ได้หรือไม่
แม้จะไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ
- ควบคุมเบาหวาน ความดัน และไขมันในเลือด
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
- นอนหลับให้เพียงพอ
- งดสูบบุหรี่จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
- ฝึกใช้สมองอย่างต่อเนื่อง
- พบปะสังคมเป็นประจำ
การพาผู้ป่วยอัลไซเมอร์ไปโรงพยาบาล
ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จำนวนมากมีความกังวลเมื่อเดินทางไปโรงพยาบาล บางรายสับสน หลงทาง หรือจำขั้นตอนต่าง ๆ ไม่ได้ ทำให้ญาติต้องใช้เวลาทั้งวันในการพาไปพบแพทย์
หากครอบครัวติดภารกิจ AUNJAI MATE มีบริการรับ-ส่งผู้สูงอายุไปโรงพยาบาล พร้อมดูแลตลอดการเดินทาง ช่วยดำเนินการติดต่อในโรงพยาบาล และประสานงานกับญาติ เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดและเดินทางได้อย่างอุ่นใจ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
อัลไซเมอร์รักษาหายไหม?
ปัจจุบันยังรักษาไม่หายขาด แต่การรักษาสามารถช่วยชะลอการเสื่อมของสมองและควบคุมอาการได้
อัลไซเมอร์เกิดกับคนอายุน้อยได้ไหม?
พบได้น้อย แต่สามารถเกิดได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีพันธุกรรมบางชนิด
คนขี้ลืมทุกคนเป็นอัลไซเมอร์หรือไม่?
ไม่ใช่ ความหลงลืมตามวัยพบได้ทั่วไป แต่หากเริ่มกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน
ผู้ป่วยอัลไซเมอร์ควรพบแพทย์บ่อยแค่ไหน?
ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและดุลยพินิจของแพทย์ โดยทั่วไปควรติดตามอาการตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคสมองเสื่อมที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ อาการมักเริ่มจากการหลงลืมเล็กน้อยและค่อย ๆ รุนแรงขึ้น หากสังเกตเห็นความผิดปกติ ควรรีบพาผู้สูงอายุเข้ารับการตรวจ เพราะการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่ระยะแรกสามารถช่วยชะลอการดำเนินของโรค และช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น