โรคไขมันในเลือดสูง สาเหตุ อาการ วิธีป้องกัน และการรักษา
รู้จักโรคไขมันในเลือดสูง สาเหตุ อาการ ความเสี่ยง วิธีตรวจ การรักษา และการดูแลตัวเอง ลดโอกาสเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด
โรคไขมันในเลือดสูงคืออะไร
โรคไขมันในเลือดสูง คือ ภาวะที่มีระดับไขมันบางชนิดในเลือดสูงกว่าปกติ โดยเฉพาะ คอเลสเตอรอล (Cholesterol) และ ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) เมื่อสะสมเป็นเวลานาน จะทำให้เกิดคราบไขมันเกาะผนังหลอดเลือด ส่งผลให้หลอดเลือดตีบ แข็ง และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหลอดเลือดส่วนปลาย
ภาวะนี้มักไม่แสดงอาการในระยะแรก จึงได้รับการขนานนามว่า “ภัยเงียบ” เพราะหลายคนทราบว่าตนเองป่วยเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนแล้ว
ไขมันในเลือดมีกี่ชนิด
- LDL (Low-Density Lipoprotein)
- เรียกว่า “ไขมันไม่ดี” หากมีมากเกินไป จะสะสมตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบตัน
- HDL (High-Density Lipoprotein)
- เรียกว่า “ไขมันดี” ช่วยนำไขมันส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับ ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ
- Triglyceride
- เป็นไขมันที่ร่างกายใช้เป็นพลังงาน หากสูงเกินไป จะเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ ตับอ่อนอักเสบ และโรคหลอดเลือด
- Total Cholesterol
- เป็นค่ารวมของไขมันทั้งหมดในเลือด ใช้ร่วมกับค่า LDL และ HDL เพื่อประเมินความเสี่ยง
สาเหตุของโรคไขมันในเลือดสูง
โรคนี้เกิดได้จากหลายปัจจัย ได้แก่
- รับประทานอาหารไขมันสูง
- ของทอด
- อาหารฟาสต์ฟู้ด
- เนื้อสัตว์ติดมัน
- เบเกอรี่ที่มีไขมันทรานส์
- ดื่มเครื่องดื่มหวานเป็นประจำ
- ไม่ออกกำลังกาย
- น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
- สูบบุหรี่
- ดื่มแอลกอฮอล์
- อายุที่มากขึ้น
- พันธุกรรม
- โรคเบาหวาน
- โรคไตเรื้อรัง
- ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ
อาการของโรคไขมันในเลือดสูง
ส่วนใหญ่ ไม่มีอาการ หลายคนใช้ชีวิตได้ตามปกติ แม้ระดับไขมันจะสูงมาหลายปีเมื่อเริ่มมีอาการ มักเกิดจากภาวะแทรกซ้อน เช่น
- เจ็บหน้าอกจากโรคหลอดเลือดหัวใจ
- เหนื่อยง่าย
- แขนขาอ่อนแรงเฉียบพลัน
- พูดไม่ชัด
- ตามัว
- เวียนศีรษะ
- ปวดน่องเวลาเดิน
ใครบ้างที่ควรตรวจไขมันในเลือด
ควรตรวจอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หากมีปัจจัยเสี่ยง เช่น
- อายุ 35 ปีขึ้นไป
- มีโรคเบาหวาน
- ความดันโลหิตสูง
- โรคอ้วน
- สูบบุหรี่
- คนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
- มีประวัติไขมันในเลือดสูง
ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจทำให้เกิด
- โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ
- หัวใจขาดเลือด
- หัวใจวาย
- โรคหลอดเลือดสมอง
- อัมพฤกษ์
- อัมพาต
- หลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ
- ตับอ่อนอักเสบ (ในผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูงมาก)
วิธีลดไขมันในเลือด
- ปรับอาหาร ควรทาน
- ปลา
- อกไก่
- ธัญพืช
- ข้าวกล้อง
- ผัก
- ผลไม้หวานน้อย
- ถั่วไม่เค็ม
- หลีกเลี่ยง
- ของทอด
- หนังสัตว์
- เนื้อสัตว์ติดมัน
- ขนมหวาน
- เครื่องดื่มน้ำตาลสูง
- อาหารแปรรูป
- ออกกำลังกาย อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น
- เดินเร็ว
- ว่ายน้ำ
- ปั่นจักรยาน
- เต้นแอโรบิก
- ควบคุมน้ำหนัก ลดน้ำหนักเพียง 5–10% ก็ช่วยลดระดับไขมันและลดความเสี่ยงโรคหัวใจได้
- งดสูบบุหรี่ การเลิกสูบบุหรี่ช่วยเพิ่ม HDL และลดความเสี่ยงโรคหัวใจอย่างชัดเจน
- รับประทานยาตามแพทย์สั่ง หากแพทย์พิจารณาว่ามีความเสี่ยงสูง อาจให้ยาลดไขมัน เช่น กลุ่ม Statins ซึ่งควรรับประทานอย่างต่อเนื่องและมาตรวจติดตามตามนัด
การดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคไขมันในเลือดสูง
ผู้สูงอายุจำนวนมากต้องตรวจเลือดและพบแพทย์เป็นประจำ เพื่อประเมินระดับไขมันและปรับการรักษา ญาติควรช่วยดูแลเรื่อง
- การรับประทานยาให้ตรงเวลา
- การเลือกอาหาร
- การออกกำลังกายที่เหมาะสม
- การพาไปพบแพทย์ตามนัด
- การสังเกตอาการผิดปกติ เช่น เจ็บหน้าอก แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด ซึ่งควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
AUNJAI MATE พร้อมดูแลการเดินทางไปโรงพยาบาล
สำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ที่ต้องตรวจติดตามโรคไขมันในเลือดเป็นประจำ AUNJAI MATE พร้อมดูแลการเดินทางไปโรงพยาบาลแบบครบวงจร บริการของเรา ได้แก่
- รับ–ส่งถึงโรงพยาบาล
- ดูแลตลอดการเดินทาง
- ประสานงานหน้างาน
- ช่วยจดข้อมูลจากแพทย์
- อยู่เป็นเพื่อนระหว่างรอพบแพทย์
- พากลับบ้านอย่างปลอดภัย
เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่ต้องการผู้ดูแลระหว่างไปพบแพทย์ รวมถึงครอบครัวที่ไม่สะดวกพาไปโรงพยาบาลด้วยตนเอง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ
ไขมันในเลือดสูงรักษาหายไหม?
หากเกิดจากพฤติกรรม สามารถควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ปกติได้ด้วยการปรับอาหาร ออกกำลังกาย และรับประทานยาตามแพทย์สั่ง แต่หากเกิดจากพันธุกรรม มักต้องดูแลและติดตามอย่างต่อเนื่อง
ไขมันในเลือดสูงมีอาการหรือไม่?
ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ จึงควรตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไปหรือมีปัจจัยเสี่ยง
ค่า LDL เท่าไรจึงถือว่าสูง?
เป้าหมายแตกต่างกันตามความเสี่ยงของแต่ละคน ผู้ที่มีโรคหัวใจ เบาหวาน หรือความเสี่ยงสูง มักต้องควบคุม LDL ให้ต่ำกว่าคนทั่วไป จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อกำหนดเป้าหมายที่เหมาะสม
ควรงดไข่เมื่อเป็นไขมันในเลือดสูงหรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องงดทั้งหมด เพราะหลักฐานปัจจุบันชี้ว่าการรับประทานไข่ในปริมาณเหมาะสมสามารถเป็นส่วนหนึ่งของอาหารสุขภาพได้สำหรับคนส่วนใหญ่ สิ่งสำคัญคือภาพรวมของอาหารทั้งวัน เช่น การลดไขมันอิ่มตัวและอาหารแปรรูป